materiały partnera
Kiszonka w pryzmie, sianokiszonka w belach oraz suche siano i słoma wymagają różnych form ochrony.
Fermentacja mlekowa przebiega prawidłowo wtedy, gdy zakiszany materiał ma odpowiednią wilgotność i szybko uzyskuje warunki beztlenowe. W pryzmie pomaga w tym rozłożenie zielonki cienkimi warstwami i staranne ugniatanie. W belach podobną funkcję spełnia równomierne, mocne sprasowanie materiału. Folia zamyka dostęp powietrza z zewnątrz, lecz nie usuwa tlenu uwięzionego w źle zagęszczonej masie.
Wyobraźmy sobie dwie pryzmy kukurydzy przykryte tego samego dnia identyczną folią. Jedna została dokładnie ugnieciona, druga powstawała w pośpiechu, z grubych warstw. Mimo takiego samego okrycia w drugiej mogą pozostać kieszenie powietrzne, sprzyjające niepożądanym przemianom.
Niebezpieczna jest również zwłoka między ugniataniem a przykryciem. Dłuższa ekspozycja oznacza zużywanie składników paszy w procesach oddychania.
Folia podkładowa, układana bezpośrednio na powierzchni kiszonki, dopasowuje się do jej nierówności i ogranicza przestrzenie, w których może gromadzić się powietrze. Mocniejsza folia zewnętrzna osłania całość przed deszczem i uszkodzeniami. Jedna warstwa nie zawsze zastąpi drugą.
Szczególnej uwagi wymagają obrzeża pryzmy, połączenia arkuszy i miejsca narażone na podrywanie folii przez wiatr. Worki obciążeniowe umożliwiają dociśnięcie materiału wzdłuż krawędzi oraz na zakładkach. Siatka ochronna może dodatkowo ograniczyć mechaniczne uszkodzenia okrycia, ale sama nie stanowi bariery dla tlenu.
Słabe punkty zabezpieczenia to:
niedociśnięte brzegi, pod które podczas wiatru dostaje się powietrze;
zakładki folii pozostawione bez odpowiedniego obciążenia;
przecięcia i nakłucia powstałe podczas przykrywania lub późniejszej obsługi pryzmy;
uszkodzenia przez ptaki i zwierzęta, które przez dłuższy czas pozostają niezauważone.
Niewielkie rozdarcie najlepiej uszczelnić od razu materiałem przeznaczonym do naprawy folii kiszonkarskiej. Czekanie do otwarcia pryzmy sprawia, że problem może objąć większą powierzchnię niż samo miejsce przebicia.
Podczas belowania siatka rolnicza utrzymuje kształt i zwartość beli, ograniczając rozluźnianie się materiału. Ma to zastosowanie przede wszystkim przy sianie i słomie, ale siatka może być też używana podczas przygotowywania bel przeznaczonych do zakiszania.
Sianokiszonka wymaga następnie szczelnego owinięcia folią stretch. To folia, a nie oczka siatki, ogranicza dopływ tlenu. Liczą się równomierne pokrycie, odpowiedni naciąg i liczba warstw dopasowana do folii oraz okresu przechowywania. Zbyt słabe owinięcie szczególnie łatwo ujawnia się przy krawędziach beli.
Transport również jest częścią procesu zabezpieczania. Chwytak przeznaczony do owiniętych bel zmniejsza ryzyko przebicia powłoki. Owinięcie łatwo uszkodzić, przeciągając belę po twardym podłożu lub kładąc ją na ostrych resztkach łodyg.
Z kolei suche siano i słomę można chronić flizem, który osłania stóg przed opadami, umożliwiając odprowadzanie wilgoci. Takiego przewiewnego okrycia nie stosuje się zamiast szczelnej folii do sianokiszonki. Inne są bowiem warunki potrzebne do przechowywania suchego materiału, a inne do fermentacji.
Zakiszacze mikrobiologiczne zawierają wyselekcjonowane mikroorganizmy wspierające pożądany przebieg fermentacji. Niektóre preparaty sprzyjają szybkiemu obniżaniu pH, inne są ukierunkowane również na poprawę stabilności paszy po dostaniu się do niej powietrza. Efekt zależy od składu preparatu, rodzaju surowca i warunków zakiszania.
Przykładowo zakiszanie kukurydzy oraz podsuszonej trawy nie musi przebiegać tak samo. Różnią się wilgotnością, zawartością cukrów i przebiegiem fermentacji. Z tego powodu dawkowanie i sposób przygotowania roztworu powinny wynikać z instrukcji konkretnego produktu, a nie z jednego schematu stosowanego do wszystkich pasz.
W sklepie FHU IDEAL - Zootechnika.sklep.pl folie, siatki, zakiszacze (https://www.zootechnika.sklep.pl/k244,folie-siatki-zakiszacze.html) odpowiadają różnym etapom zabezpieczania zbiorów: od formowania i osłaniania bel, przez przykrywanie pryzm, po wspomaganie fermentacji. Asortyment uzupełniają worki obciążeniowe i folie naprawcze.
Sam preparat nie zastąpi prawidłowego zagęszczenia zielonki i szczelnego zamknięcia. Jeżeli powietrze stale przenika do pryzmy, nawet dobrze dobrany zakiszacz nie rozwiąże przyczyny psucia się paszy.
Przykrycie zbiorów nie kończy pracy. Wiatr może przemieścić obciążenie, ptaki uszkodzić folię, a podczas wywożenia kolejnych bel łatwo zahaczyć sąsiednią. Regularna kontrola pomaga wychwycić drobne defekty, zanim dojdzie do szerszego zepsucia paszy.
Przy przeglądzie składowanych zbiorów przydaje się krótka lista:
sprawdzenie, czy folia na pryzmie nadal przylega do powierzchni i jest dociśnięta przy krawędziach;
obejrzenie zakładek, narożników oraz miejsc wcześniejszych napraw;
kontrola bel pod kątem przebić, rozdarć i kontaktu z ostrymi przedmiotami;
szybkie uszczelnienie wykrytych uszkodzeń właściwą taśmą lub folią naprawczą.
Ryzyko powraca podczas otwierania silosu. Odsłonięta ściana kiszonki ponownie ma kontakt z tlenem, dlatego tempo wybierania paszy powinno ograniczać czas jej ekspozycji. Gładka powierzchnia wybierania i niewielkie, dostosowane do bieżącego zużycia odsłonięcie pomagają zmniejszać wtórne zagrzewanie.
Jeśli mimo kontroli pojawiają się wyraźne ogniska pleśni, nie wystarczy ich zamaskować świeżą paszą. Zanieczyszczony materiał wymaga oddzielenia i odpowiedniego postępowania. Dobre zabezpieczenie działa przez cały okres przechowywania, a nie tylko w dniu zbioru.
