materiały partnera
Kolor oczu to jedna z tych cech, które zauważamy od razu, a rzadko zastanawiamy się, skąd właściwie się bierze. Niebieskie, zielone, piwne czy brązowe tęczówki mogą wyglądać zupełnie inaczej w zależności od światła, otoczenia, a nawet koloru ubrania. Co stoi za ich wyglądem? Dlaczego ludzie mają różne kolory oczu? Oto 7 ciekawostek na temat barwy ludzkich tęczówek.
Największe znaczenie ma ilość i rozmieszczenie barwnika w tęczówce. Jest to cecha uwarunkowana genetycznie, którą dostajemy w „spadku” po przodkach.
Kolor oczu dziedziczy się w sposób złożony – odpowiada za niego nie jeden gen, lecz wiele współdziałających ze sobą wariantów genetycznych. Decydują one przede wszystkim o ilości barwnika gromadzącego się w tęczówce: im jest go więcej, tym ciemniejszy kolor oczu. Uproszczona zasada mówi, że ciemna barwa tęczówek jest cechą dominującą, a jasna – recesywną. W praktyce pozwala ona jedynie oszacować, który kolor jest bardziej prawdopodobny i nie sprawdza się we wszystkich przypadkach. Z tego powodu koloru oczu dziecka nie da się przewidzieć wyłącznie na podstawie wyglądu oczu rodziców – zdarza się, że dziecko dwojga rodziców o ciemnych oczach ma oczy jasne. Natomiast barwnik odpowiedzialny za kolor tęczówek nazywa się melaniną: https://eyemed.pl/baza-wiedzy/melanina-w-oku/.
Dwie osoby z niebieskimi oczami wcale nie muszą mieć identycznego odcienia tęczówek. Jedne oczy mogą być bardzo jasne, niemal szare, inne bardziej intensywne, a jeszcze inne na przykład z domieszką zieleni. Dużo zależy też od światła. Czy wiesz, że ciemne ubrania mogą optycznie pogłębiać kolor tęczówki? Podobnie jasne otoczenie może sprawiać, że oczy wydają się jaśniejsze. Ciekawy efekt może również dawać makijaż albo odpowiednio dobrany kolor oprawek okularowych.
Najczęściej spotykane kolory oczu na świecie to brązowe. Natomiast do najrzadszych należą zielone – ma je zaledwie ok. 2% ludzi. Rzadko występują również bardzo jasne, szare tęczówki. Warto przy tym zauważyć, że nie każdy kolor oczu da się łatwo przypisać do jednej kategorii. Na przykład wiele osób ma oczy piwne, czyli takie, w których można dostrzec jednocześnie brązowe, zielone i złotawe tony. Podobnie jest z zielonymi tęczówkami – niektóre z nich mają żółty odcień. Bardzo rzadko oczy mogą mieć różowawe lub czerwonawe zabarwienie, m.in. w związku z albinizmem i niewielką ilością pigmentu w tęczówce.
Niektórzy ludzie mają dwukolorowe oczy – zjawisko to określa się jako heterochromia: https://eyemed.pl/baza-wiedzy/heterochromia/. Czasem różnica jest widoczna od razu: jedno oko jest np. brązowe, a drugie niebieskie. Heterochromia może też dotyczyć tylko fragmentu jednej tęczówki, przez co część oka ma inny odcień niż reszta.
Zjawisko to jest bardzo słabo zbadane i rzadkie, ale szacuje się, że tzw. heterochromia kompletna, gdy oboje oczu ma całkowicie inny kolor, dotyczy mniej niż jednej osoby na tysiąc. Jeśli kolor jednej tęczówki zmienia się nagle, należy skonsultować to ze specjalistą.
Zdjęcia robione przy oknie, w pełnym słońcu i wieczorem przy sztucznym świetle mogą pokazać tę samą parę tęczówek na trzy różne sposoby. Nie oznacza to, że ich rzeczywisty kolor zmienia się w ciągu dnia – znaczenie ma po prostu kierunek światła, jego temperatura, szerokość źrenicy, a nawet barwy znajdujące się blisko twarzy, np. na ubraniu.
U małych dzieci barwa tęczówek może jeszcze zmieniać się w pierwszych miesiącach i latach życia. Większość dzieci na naszym kontynencie rodzi się z niebieskimi lub szarymi oczami, co wynika z małej ilości melaniny w tęczówce na początku życia. Z czasem kolor oczu stabilizuje się i u większości dorosłych pozostaje podobny przez wiele lat. Subtelne różnice mogą pojawiać się wraz z wiekiem, ale wyraźnej, nagłej zmiany koloru jednego oka nigdy nie należy ignorować.
Kolor tęczówki przyciąga uwagę, ale sam wygląd oka nie mówi nam wszystkiego o jego zdrowiu. Dlatego przy niepokojących objawach warto skorzystać z konsultacji okulistycznej. Centrum Okulistyczne Eyemed w Lublinie oferuje diagnostykę oraz nowoczesne metody leczenia i korekcji wzroku, dobierane do potrzeb konkretnego pacjenta.
